Recensie
NPO Start-serie 'The Excavation': sublieme Deense miniserie maakt archeologie erg spannend
Een opgraving van grote historische waarde zorgt voor strijd binnen de wetenschap én het gezin.
Regie: Dagur Kári | Cast: Lene Maria Christensen (Ester), Anders W. Berthelsen (Michael), Fanny Leander Bornedal (Liva), Petrine Agger (Ulla), Carl Tange (Storm), Sara Fanta Traore (Laura), Joen Højerslev (Christian), Tina Gylling Mortensen (Marianne), Birthe Neumann (Bitten), e.a. | Afleveringen: 6 | Speelduur: 38-41 minuten | Jaar: 2025
Archeologie is een wetenschap van geduld. En dus ligt het tempo in The Excavation net zo laag als je van een serie over een echtpaar archeologen mag verwachten. Althans, van een realistische serie over archeologen, want Ester en Michael zijn niet Lara en Indiana. Geen gevechten met nazi's of bovennatuurlijke wezens dus, al betekent dat niet dat er niets spannends gebeurt. Het knettert soms flink, met name tússen de twee protagonisten die toch al vijfentwintig jaar gelukkig getrouwd zijn. De aanleiding? Een wetenschapsfonds dat naar de ene gaat en daarmee bij de ander door de neus wordt geboord.
Er knakt iets in Ester (want zij is degene die aan het kortste eind trekt) en de dynamiek in de relatie verandert. Michael, die voor het Deens Nationaal Museum bezig is met een expositie van landelijk belang, is een beetje een dominante bal (trots omschrijft hij zichzelf als "nogal aanwezig") en Ester is de inschikkelijke van het paar. Maar wanneer zij bij haar werkgever, het bescheiden museum van Landsby, een opzienbarende ontdekking doet en de leiding neemt over een nieuwe opgravingslocatie besluit ze Michael in het ongewisse te laten en eens een keer voor eigen succes te gaan.
The Excavation werkt ontzettend goed op verschillende fronten. Allereerst weet de serie het archeologische verhaal op een boeiende wijze te brengen. Het verslag van de processen die bij de betreffende opgraving een rol spelen – van het rondstruinen met schep en metaaldetector tot het duiden van de vondsten in het laboratorium – doet je haast verlangen zelf eens een paar dagen in dat wereldje mee te draaien (wat als vrijwilliger trouwens op veel plekken in Nederland kan). Het is toch een soort schatzoeken en wie heeft daar als kind nu niet van gedroomd?
Maar nog interessanter zijn de intermenselijke verhoudingen die altijd veranderen zodra er competitie en strijd om hulpbronnen mee gemoeid zijn. Of dat nu binnen een huwelijk, een professioneel systeem of de nationale politiek is. The Excavation weet met verschillende in elkaar grijpende verhaallijnen zoveel spanning te creëren dat je altijd op het puntje van je stoel blijft zitten, ondanks het soms lome tempo. Het sterke script maakt de gebeurtenissen onvoorspelbaar, maar zeker invoelbaar zodra ze zich voltrekken. We duimen allemaal voor Ester.
Daarnaast behandelt de miniserie moderne maatschappelijke thema's aan de hand van de opgravingen en delen van de Deense geschiedenis. Daarbij moet wel worden aangetekend dat de historische feiten (voor zover daar overeenstemming over is) in The Excavation waar nodig zijn 'omgebogen' voor dramatische doeleinden. Michael is druk bezig met een prestigieuze expositie over Vikingkoning Harald 'Blauwtand' Gormsson – jazeker, de man naar wie de bluetoothtechnologie is vernoemd – maar was deze nationale held die eenheid bracht in het Deense rijk, niet gewoon een ordinaire kolonist en dictator?
En wat was de rol van vrouwen in de tiende-eeuwse samenleving van de Vikingen? De uiteenlopende meningen zorgen voor heel wat vuurwerk tussen de hoofdpersonages, want iedereen heeft een persoonlijke agenda en moet in enige mate rekening houden met de maatschappelijke krachten bij de interpretatie van de archeologische vondsten. Vooral Michael staat onder grote (politieke) druk en zijn expositie zal met argusogen worden bekeken. Iemand zegt hem: "Oude, witte mannen zijn groot wild; iedereen wil jou zien falen." Begin er maar aan...
Michael wordt subliem neergezet door Anders W. Berthelsen. Hij heeft precies de juiste uitstraling en dikke nek om gestalte te geven aan de museumdirecteur die over anderen heen walst en graag goed gekleed de opgravingslocaties bezoekt. Maar de show wordt gestolen door Lene Maria Christensen, die als Ester een vrouw neerzet die worstelt met haar man, het moederschap en haar collega's, maar overeind blijft door haar passie voor archeologie. Een passie die wij zes afleveringen lang met haar mogen delen.
Archeologie is een wetenschap van geduld. En dus ligt het tempo in The Excavation net zo laag als je van een serie over een echtpaar archeologen mag verwachten. Althans, van een realistische serie over archeologen, want Ester en Michael zijn niet Lara en Indiana. Geen gevechten met nazi's of bovennatuurlijke wezens dus, al betekent dat niet dat er niets spannends gebeurt. Het knettert soms flink, met name tússen de twee protagonisten die toch al vijfentwintig jaar gelukkig getrouwd zijn. De aanleiding? Een wetenschapsfonds dat naar de ene gaat en daarmee bij de ander door de neus wordt geboord.
Er knakt iets in Ester (want zij is degene die aan het kortste eind trekt) en de dynamiek in de relatie verandert. Michael, die voor het Deens Nationaal Museum bezig is met een expositie van landelijk belang, is een beetje een dominante bal (trots omschrijft hij zichzelf als "nogal aanwezig") en Ester is de inschikkelijke van het paar. Maar wanneer zij bij haar werkgever, het bescheiden museum van Landsby, een opzienbarende ontdekking doet en de leiding neemt over een nieuwe opgravingslocatie besluit ze Michael in het ongewisse te laten en eens een keer voor eigen succes te gaan.
The Excavation werkt ontzettend goed op verschillende fronten. Allereerst weet de serie het archeologische verhaal op een boeiende wijze te brengen. Het verslag van de processen die bij de betreffende opgraving een rol spelen – van het rondstruinen met schep en metaaldetector tot het duiden van de vondsten in het laboratorium – doet je haast verlangen zelf eens een paar dagen in dat wereldje mee te draaien (wat als vrijwilliger trouwens op veel plekken in Nederland kan). Het is toch een soort schatzoeken en wie heeft daar als kind nu niet van gedroomd?
Maar nog interessanter zijn de intermenselijke verhoudingen die altijd veranderen zodra er competitie en strijd om hulpbronnen mee gemoeid zijn. Of dat nu binnen een huwelijk, een professioneel systeem of de nationale politiek is. The Excavation weet met verschillende in elkaar grijpende verhaallijnen zoveel spanning te creëren dat je altijd op het puntje van je stoel blijft zitten, ondanks het soms lome tempo. Het sterke script maakt de gebeurtenissen onvoorspelbaar, maar zeker invoelbaar zodra ze zich voltrekken. We duimen allemaal voor Ester.
Daarnaast behandelt de miniserie moderne maatschappelijke thema's aan de hand van de opgravingen en delen van de Deense geschiedenis. Daarbij moet wel worden aangetekend dat de historische feiten (voor zover daar overeenstemming over is) in The Excavation waar nodig zijn 'omgebogen' voor dramatische doeleinden. Michael is druk bezig met een prestigieuze expositie over Vikingkoning Harald 'Blauwtand' Gormsson – jazeker, de man naar wie de bluetoothtechnologie is vernoemd – maar was deze nationale held die eenheid bracht in het Deense rijk, niet gewoon een ordinaire kolonist en dictator?
En wat was de rol van vrouwen in de tiende-eeuwse samenleving van de Vikingen? De uiteenlopende meningen zorgen voor heel wat vuurwerk tussen de hoofdpersonages, want iedereen heeft een persoonlijke agenda en moet in enige mate rekening houden met de maatschappelijke krachten bij de interpretatie van de archeologische vondsten. Vooral Michael staat onder grote (politieke) druk en zijn expositie zal met argusogen worden bekeken. Iemand zegt hem: "Oude, witte mannen zijn groot wild; iedereen wil jou zien falen." Begin er maar aan...
Michael wordt subliem neergezet door Anders W. Berthelsen. Hij heeft precies de juiste uitstraling en dikke nek om gestalte te geven aan de museumdirecteur die over anderen heen walst en graag goed gekleed de opgravingslocaties bezoekt. Maar de show wordt gestolen door Lene Maria Christensen, die als Ester een vrouw neerzet die worstelt met haar man, het moederschap en haar collega's, maar overeind blijft door haar passie voor archeologie. Een passie die wij zes afleveringen lang met haar mogen delen.
